دستور جدید رهبر گروه طالبان برای منع استفاده از گوشیهای هوشمند توسط آموزگاران، اقدام سنجیده شده سیاسی است که بار دیگر روند آموزش نوین در افغانستان را به شدت آسیب خواهد زد. عصر امروز که متاثر از فناوریهای هوشمند، به عصر اطلاعات و ارتباطات موسوم است، آموزگاران و دانشآموزان، بخش بیشتر از دانش مورد نیاز خود را با استفاده از گوشیهای هوشمند از سایتهای معتبر علمی دریافت میکنند. اما رهبر گروه طالبان با منطق ضعیف فکری و نادیده گرفتن ارزش فناروی در حوزه آموزش، برای پنهان کردن موارد فساد اخلاقی، ظلم، شکنجه، ضعف و ناتوانی اعضای خویش که پیوسته در نقاط مختلف افغانستان، توسط این گوشیها مستند و همهگانی میشوند، استفاده آنرا برای آموزگاران جرم خوانده است. استادان دانشگاه میگویند، رهبر طالبان بهجای رسیدگی و مهار فساد اخلاقی، رفتارهای خشونتبار و تکروانهی اعضای خویش، با صدور این فرمان، تلاش دارد تا چشم و گوش مردم را از شنیدن و دیدن آنچه در افغانستان میگذرد دور نگهدارد. در حالیکه گوشیهای هوشمند، اخیرا به یکی از مهمترین ابزار ثبت واقعیتهای اجتماعی، ارتباطی و آموزشی تبدیل شدهاند، ممنوعیت استفاده از آنها، همچنان فضای دسترسی شهروندان به اطلاعات اجتماعی و دسترسی آموزگاران و دانشآموزان به دانش جدید را قطع کرده است. در تازهترین مورد ریاست معارف گروه طالبان در ولایت بلخ به آموزگاران دستور داده است که از (۲۲ جوزا/ خرداد) بهبعد حق استفاده از گوشیهای هوشمند را ندارند، در پیام این ریاست گفته شده است که متخلفان از وظیفه برکنار و به محکمهی نظامی معرفی خواهند شد. پیش از این ملاهبتالله، در پیام صوتی از کارمندان دولتی و مردم خواسته بود « اگر او را دوست دارند گوشیهای هوشمند خود را بشکنند».
حذف گوشیهای هوشمند و ضربهی دیگر به آموزش معاصر در افغانستان؛
افغانستان از کاروان دانش جهانی دورتر میشود
استادان دانشگاه هشدار میدهند که حذف گوشیهای هوشمند از محیط آموزشی، پیامدهای جدی بر کیفیت آموزش و تحصیلات عالی خواهد داشت. به باور آنان در عصر اطلاعات، دسترسی سریع به منابع علمی، تحقیقات تازه، کتابخانههای دیجیتال و اطلاعات جهانی بخش جداییناپذیر روند یادگیری است. به باور آنان، آموزگاران و دانشجویان برای بهروز ساختن دانش خود تنها به کتابهای چاپی وابسته نیستند؛ بلکه فناوریهای ارتباطی نقش اساسی در توسعهی علمی دارند. استادان دانشگاه هشدار دادهاند که محدودیت بر این ابزارها میتواند آموزش را بیشتر وابسته به منابع محدود، قدیمی و غیرپویا کند و فاصلهی علمی افغانستان با جهان را همچنان بیشتر افزایش دهد.
حذف گوشیهای هوشمند؛ یا قطع ابزار مستند سازی جنایات گروه طالبان
در هین حال کارشناسان رسانهای میگویند، در نبود رسانههای آزاد و کنترل جدی بر اطلاعات توسط گروه طالبان، گوشیهای هوشمند، یکی از مهمترین ابزارهای ثبت و انتقال رویدادهای افغانستان زیر حاکمیت این گروه تبدیل شده بودند. به باور آنان، بسیاری از رویدادهایی جنایتبار این گروه علیه شهروندان که در سطح بینالمللی بازتاب یافته، از طریق همین ابزارهای شخصی توسط شهروندان ثبت و روایت شده است. به باور آگاهان رسانهای، محدود ساختن دسترسی مردم به این فناوری میتواند زمینهی کاهش ثبت مستقل رویدادها، محدود شدن گردش اطلاعات و دشوارتر شدن نظارت عمومی بر عملکرد مسوولان این گروه را فراهم کند. در سالهای گذشته، تصاویر و ویدیوهای ثبتشده با گوشیهای هوشمند همراه دربارهی رویدادهای اجتماعی، فساد اخلاقی، برخوردهای امنیتی، مشکلات اداری و رفتار شماری از افراد وابسته به ساختار طالبان در فضای عمومی منتشر شده است.
پیامدهای اجتماعی و آینده نسل جوان
استادان دانشگاه میگویند، در جهانی که فناوریهای ارتباطی بخش بزرگی از زندگی علمی، اقتصادی و اجتماعی را شکل داده است، محروم ساختن جامعه از ابزارهای هوشمند به معنای محدود کردن فرصتهای رشد و مشارکت در جامعهی اطلاعاتی است. به باور آنان، تصمیم رهبر گروه طالبان دربارهی گوشیهای هوشمند، تنها یک موضوع اداری نیست؛ بلکه میتواند بر آزادی اطلاعات، کیفیت آموزش، رشد فکری نسل جوان و توانایی جامعه برای شناخت واقعیتهای پیرامون خود تاثیر بگذارد. در سوی دیگر آگاهان سیاسی میگویند، منع استفاده از گوشیهای هوشمند توسط گروه طالبان در شرایطی بالای شهروندان اعمال میشود که این ابزارها در کنار نقش ارتباطی و آموزشی به عنوان مهمترین ابزار نظارتی شهروندی بر رفتار گروه طالبان تبدیل شدهاند. گروه طالبان با حدف این ابزارها تلاش دارند میدان فساد، جنایت و شکنجه بالای شهروندان را برای اعضای خویش مصون و به دور از هرنوع مستندسازی آماده کنند.
